Historie

De beginjaren
De club ontstond op 19 september 1912 na een fusie tussen NOAD (Nooit Ophouden Altijd Doorzetten), opgericht op 14 juli 1895 (Sommige bronnen geven 1-1-1894), en ADVENDO (Aangenaam Door Vermaak En Nuttig Door Ontspanning), opgericht op 1 november 1904. De samenvoeging van beide clubnamen leverde NAC (Noad Advendo Combinatie) op. De volledige naam Nooit Ophouden Altijd Doorzetten Aangenaam Door Vermaak En Nuttig Door Ontspanning Combinatie Breda is de langste clubnaam van Europa. Het eerste bestuur van de club bestond uit H.J.A. Loonen (voorzitter), C.A. Wouterlood van Doesburg (secretaris), R. Krietemeyer (penningmeester) en L.H. Creton (commissielid). NAC begon te spelen in de 2e Klasse Zuid op het terrein van de Bond van Lichamelijke Opvoeding en speelde op 3 november 1912 haar eerste wedstrijd in eigen huis tegen EMM uit Vlissingen. Helaas verloor NAC deze wedstrijd met 0-2. Het debuutseizoen zou voor NAC dramatisch verlopen. Met slechts 1 overwinning en drie gelijke spelen eindigde NAC op de 7e en laatste plaats. Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog in alle hevigheid was uitgebarsten werd de club ondergebracht in de 1e Klasse Zuid. Enige tijd later, in de zomer van 1916, verhuisde men naar een nieuw terrein: Het Ploegske.

De eerste successen
Eén van de grootste prestaties in de complete historie van de club is het landskampioenschap dat in 1921 werd behaald. NAC werd eerst heel eenvoudig kampioen van het Zuiden en mocht daarom deelnemen aan de landelijke kampioenscompetitie. Ondanks de twee nederlagen die werden geleden tegen Be Quick zorgden de dubbele overwinningen op zowel Ajax als Go Ahead ervoor dat NAC met één punt voorsprong op Be Quick de titel pakte. Nadat NAC in negen seizoenen maar liefst zes keer kampioen van het Zuiden was geworden (De Gouden Jaren) nam de legendarische speler Antoon ‘Rat’ Verlegh in 1931 afscheid van de club, na 19 jaar in het hoogste elftal van NAC te hebben gespeeld. Niet lang daarna werd een nieuwe thuisbasis aan de Heuvelstraat in gebruik genomen. Enkele jaren later beleefde de club nieuwe successen toen NAC I, II, III en twee jeugdelftallen het kampioenschap binnen wisten te halen. In de KNVB Beker was de club in de jaren daarop ook enorm succesvol. Hoewel de eerste bekerwedstrijd op 14 maart 1915 al met 3-0 werd gewonnen van Feyenoord kwam het eerste echte succes in 1930 toen voor het eerst de halve finale van het toernooi werd bereikt. In een spannende wedstrijd werd van het Rotterdamse Excelsior met 5-2 verloren. Het hoogtepunt is tot nu toe de gewonnen finale in 1973. In De Kuip werd favoriet NEC met 2-0 geklopt door doelpunten van Stanley Bish en Addy Brouwers. In totaal wist de club viermaal de finale te bereiken.

Europa
In de clubhistorie speelde de club 8 wedstrijden op Europees niveau. In 1967 mocht de club deelnemen aan het Europa Cup II-toernooi na de verloren bekerfinale tegen Ajax (die club pakte de dubbel en nam daardoor al deel aan het Europa Cup I-toernooi). In de eerste ronde trof NAC het kleine en krachteloze Floriana Valletta uit Malta. Middels twee simpele overwinningen werd de volgende ronde van het toernooi bereikt. Vervolgens was er een ontmoeting met Cardiff City uit Wales. De thuiswedstrijd (gespeeld in het PSV-stadion te Eindhoven eindigde in 1-1. In Wales ging NAC echter met 4-1 onderuit. Na vier wedstrijden was het eerste Europese avontuur daarmee afgelopen. Door het winnen van de beker in 1973 mocht de club het seizoen daarop eens te meer meestrijden om de Europa Cup II. In de eerste ronde werd gespeeld tegen het Oost-Duitse 1.FC Magdeburg. Na een 0-0 gelijkspel in de thuiswedstrijd wist de latere winnaar van de cup in Duitsland met 2-0 te winnen van NAC. Hierna zou de club vele jaren moeten wachten op een nieuwe kwalificatie voor een Europees toernooi. Maar gedurende het seizoen 2002/2003 werd eindelijk weer Europees voetbal behaald. Onder leiding van de toenmalige trainer Henk ten Cate werd een knappe 4e plaats in de competitie behaald en mocht de ploeg aantreden voor de strijd om de UEFA Cup. De tegenstander was het grote Newcastle United uit Engeland. Ondanks het feit dat NAC zonder te scoren tweemaal onderuit ging (5-0 in Engeland en 0-1 verlies in de thuiswedstrijd) vormt dit avontuur één van de mooiste prestaties in de geschiedenis van de club. In het seizoen 2009/2010 speelde NAC in de Europa League. In de tweede voorronde won het thuis met 6-0 en vervolgens uit met 0-2 van het Armeense Gandzasar Kapan. In de derde voorronde was het Poolse Polonia Warschau de tegenstander. De uitwedstrijd werd met 1-0 gewonnen, thuis werd het 3-1. In de laatste ronde voor toetreding tot de poulefase moest er gespeeld worden tegen het Spaanse Villarreal CF. De eerste wedstrijd werd thuis met 3-1 verloren, de uitwedstrijd in Spanje werd verloren met 6-1. Edwin de Graaf werd met vier doelpunten Europees clubtopscorer allertijden voor NAC Breda.

Euforie en ellende aan de Beatrixstraat
Op 6 oktober 1940 nam NAC het nieuwe terrein aan de Beatrixstraat in gebruik. Zes jaar later werd de club voor de achtste keer kampioen van het Zuiden in dat stadion. In de kampioenscompetitie die daarop volgde werd een teleurstellende vierde plaats behaald. Toen in 1954 het betaalde voetbal in Nederland werd ingevoerd ging het wat voortvarender met de club. Na kampioen te zijn geworden in de 1e Klasse A mocht met PSV, Willem II en FC Eindhoven gevochten worden om de landstitel. Ondanks een aantal goede wedstrijden wist Willem II de titel voor de neus van de Bredanaars weg te kapen. Een jaar later deed de club weer mee om het landskampioenschap. Daarin werd een gedeelde eerste plaats bereikt met Rapid JC en moest een extra wedstrijd de beslissing brengen. Rapid JC was echter veel te sterk en klopte NAC met 3-0. In het seizoen 1956-1957 werd de eredivisie ingevoerd. Lange tijd (het seizoen 1965-1966 uitgezonderd) verbleef NAC in die klasse tot het in 1983 degradeerde. Meteen werd promotie afgedwongen, maar in 1984-1985 moest de ploeg eens te meer een stapje terug doen. Na vele jaren met fluctuerende resultaten in de eerste divisie lukte het de ploeg in 1993 eindelijk om weer te promoveren, na het winnen van een erg spannende nacompetitie. Na vele jaren van uitersten werd op 12 mei 1996 uiteindelijk afscheid genomen van het stadion aan de Beatrixstraat.

Het Avondje NAC
Tijdens de jaren 70 deed zich in Breda een merkwaardige ontwikkeling voor. Dankzij het ingebruikstellen van een lichtinstallatie in 1975 speelde NAC haar wedstrijden voortaan op zaterdagavond om 19.30 uur. Jongeren verzamelden zich achter het doel en moedigden NAC op een felle en fanatieke wijze aan. Het Avondje NAC was geboren en werd een begrip in Nederland.

Een nieuw stadion
Op 11 augustus 1996 nam NAC een gloednieuw stadion in gebruik. Het Fujifilm Stadion had maar liefst 29 miljoen gulden gekost, maar bood wel plaats aan 16.400 toeschouwers en bood veel betere faciliteiten dan het voorgaande stadion. In de jaren daarop zou de naam nog veranderen in MyCom Stadion (2003-2005) en vanaf juli wordt het stadion vernoemd naar de meest legendarische speler in de geschiedenis van NAC: het Rat Verlegh Stadion. Ondanks de inname van het nieuwe onderkomen ging het bergafwaarts met de sportieve prestaties. Het absolute dieptepunt werd in 1999 bereikt toen de club direct degradeerde naar de eerste divisie. Het seizoen daarop werd er echter keihard geknokt en werd middels het kampioenschap meteen weer promotie afgedwongen. Ondanks deze prestatie ging het financieel wel steeds slechter met NAC. Uiteindelijk besloot de gemeente Breda op 30 januari 2003 het stadion op te kopen voor zo’n 15 miljoen euro. NAC was hiermee gered van de ondergang. Vanaf dat moment huurt NAC het stadion van de gemeente en wordt de naam van de club veranderd van NAC in NAC Breda. Kort hierna ging het weer uitstekend met de club. De eerdergenoemde vierde plaats in de competitie werd behaald, wat de dubbele confrontatie met Newcastle United opleverde. Deze prestatie wist de club tot op dit moment niet meer te evenaren …

Maar er waren ook dieptepunten. Zo overleed op 28 september 1998 de pas 20 jarige Dominique Diroux. De talentvolle Zeeuwse speler overleed na een hartstilstand tijdens de wedstrijd NAC 2 – AZ 2. De hele club was in diepe rouw, en door het hele land stroomden hartverwarmde condoleances binnen. Op 3 oktober werd Dominique in zijn thuishaven in Middelburg gecremeerd. De plechtigheid werd door honderden NAC fans bezocht. Ruim 3 jaar later kreeg NAC weer een enorm verlies te verwerken. Weer was een talentvolle speler het slachtoffer van het noodlot. Aanvallende middenvelder Ferry van Vliet overleed met zijn vriendin Fiona van Rozendaal tijdens een auto ongeluk. Grote verslagenheid maakte zich meester van alles wat NAC was. Net als bij Dominique werd het condoleance register in het Rat Verleghstadion massaal getekend. Zowel bij Dominique als bij ferry was het stadion decor van bloemen, sjaals, petten, knuffelbeestjes en persoonlijke berichten. Op 30 mei werd Ferry onder grote publieke belangstelling gecremeerd.

100 jaar
In 2012 bestond de club 100 jaar en dat werd gevierd met feestelijkheden gedurende het hele jaar. Ter ere van het jubileum speelde de club dat seizoen met het logo van het eerste uur. Het logo werd voorafgaand aan de eerste training officieel gepresenteerd door de Stichting 100 jaar NAC, de stichting die in het leven is geroepen om het begin van de volgende 100 jaar van de Bredase formatie kracht bij te zetten. Het logo is ondertussen het vaste logo van NAC geworden.

Als je de bovenstaande geschiedenis van de club erop naleest dan kan het niet anders of NAC is een club die altijd in beweging is geweest. NAC is uniek en dat zal ook altijd blijven.